ورشکستگی صرفاً زیادبودن بدهی یا زیان شرکت نیست. مطابق ماده ۴۱۲ قانون تجارت، توقف تاجر یا شرکت تجاری از تأدیه وجوهی که بر عهده اوست مبنای ورشکستگی است و آثار اصلی آن با حکم دادگاه ایجاد میشود. شرکت غیرتجاری و شخص عادی قواعد یکسانی ندارند.
بعد از صدور حکم چه اتفاقی میافتد؟
- تاریخ توقف و مفاد حکم اهمیت پیدا میکند و امکان اعتراض تابع مقررات آیین دادرسی است.
- ورشکسته از مداخله مستقل در اموال مشمول تصفیه محدود میشود.
- اداره تصفیه امور ورشکستگی یا مدیر تصفیه، حسب حوزه قضایی و تصمیم دادگاه، جمعآوری و اداره دارایی و مطالبات را دنبال میکند.
- طلبکاران باید طلب و اسناد خود را در مسیر و مهلت اعلامشده ارائه کنند.
- معاملات پیش و پس از توقف از نظر قابلیت ابطال یا بیاعتباری بررسی میشوند.
- پس از تشخیص مطالبات و فروش/وصول داراییها، وجوه با رعایت حقوق و اولویتهای قانونی تقسیم میشود.
«اجرای موقت» و «دائم» اصطلاح مناسبی نیست
تقسیمبندی عمومی اجرای ورشکستگی به موقت و دائم مبنای روشنی در قانون تجارت ندارد. باید بین حکم بدوی، قابلیت اعتراض، اقدامات فوری حفظ اموال و فرایند تصفیه تفاوت گذاشت. قطعیت یا عدم قطعیت حکم را از متن دادنامه و مهلت اعتراض بررسی کنید.
وظیفه مدیران شرکت
- حفظ دفاتر، قراردادها، صورتهای مالی و دسترسیهای بانکی/سامانهای؛
- خودداری از انتقال ترجیحی یا پنهانکردن دارایی؛
- ارائه فهرست درست داراییها، بدهیها و دعاوی؛
- همکاری با دادگاه و مرجع تصفیه؛
- گرفتن مشاوره مستقل در صورت احتمال مسئولیت شخصی مدیران.
وظیفه طلبکار
رأی یا قرارداد بهتنهایی همیشه برای ورود در تقسیم کافی نیست. اصل اسناد، مبلغ، تضمین، تاریخ سررسید و وضعیت دعوا را آماده و اعلانها و مهلت معرفی طلب را پیگیری کنید. اقدام انفرادی خارج از فرایند جمعی ممکن است محدود شود.
اشتباهات رایج
| اشتباه | واقعیت |
|---|---|
| هر شرکت بدهکار ورشکسته است | توقف از پرداخت و حکم دادگاه عناصر کلیدیاند. |
| انحلال همان ورشکستگی است | انحلال سبب پایان فعالیت و ورود به تصفیه است؛ ورشکستگی نهاد خاص تاجر متوقف است. |
| مدیر میتواند یک طلبکار را زودتر تسویه کند | پرداخت و انتقال در دوره حساس ممکن است قابل اعتراض و موجب مسئولیت باشد. |
| با ثبت انحلال، پرونده ورشکستگی منتفی میشود | انحلال قراردادی یا ثبتی جای رسیدگی قضایی به توقف را نمیگیرد. |
برای متن بهروز مواد قانون تجارت از سامانه ملی قوانین و مقررات استفاده کنید. این مقاله راهنمای عمومی است؛ در پرونده واقعی، تاریخ توقف، نوع طلب و متن حکم باید توسط وکیل پرونده بررسی شود.